Personal Names in Modern Turkey

Modern Türkiye’de Kişi Adları Personal Names in Modern Turkey Amaç Herdağdelen amac@herdagdelen.com (Çilek Ağacı) Abstract We analyzed the most common 5000 male and 5000 female Turkish names based on their etymological, morphological, and semantic attributes. The name statistics are based on all Turkish citizens who were alive in 2014 and they cover 90% of all population. To the best of our knowledge, this study is the most comprehensive data-driven analysis of Turkish personal name inventory. Female names have a greater diversity than male names (e.g., top 15 male names cover 25% of the male population, whereas top 28 female names cover 25% of the female population). Despite their diversity, female names exhibit predictable patterns. For example, certain roots such as GÜL and NAR (rose and pomegranate/red, respectively) are used to generate hundreds of unique female names. Turkish personal names have their origins mainly in Arabic, followed by Turkish and Persian. We computed overall frequencies of names according to broad semantic themes that were identified in previous studies. We found that foreign-origin names such as OLGA and KHALED, pastoral names such as YAĞMUR and DENİZ (rain and sea, respectively), and names based on fruits and plants such as FİLİZ and MENEKŞE (sprout and violet, respectively) are more frequently observed among females. Among males, names based on animals such as ARSLAN and YUNUS (lion and dolphin, respectively) and names based on famous and/or historical figures such as MUSTAFA KEMAL and OĞUZ KAĞAN (founder of the Turkish Republic and the founder of the Turks in Turkish mythology, respectively) are observed more frequently. Keywords: Personal name statistics, naming culture, anthroponomastics. Öz 2014 yılında hayatta olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasında en sık gözlenen 5000’er erkek ve kadın ismini köken, biçim ve anlam bilimsel yönlerden inceledik. Bu çalışma, bilgimiz dahilinde Türkçedeki kişi adları istatistikleri üzerine yapılmış en kapsamlı çalışmadır. Kadın isimleri erkeklerinkinden daha çok çeşitlilik göstermektedir (örneğin en yaygın 15 erkek ismi her dört erkekten birisinde gözlenirken, kadınlarda nüfusun dörtte birini kapsamak için en yaygın 28 isim gerekmektedir). Kadın isimlerinin, çeşitliliklerine karşın, belirli örüntüler takip ettiveğini, GÜL ve NAR gibi az sayıdaki birkaç isim ile yüzlerce yeni isim türetildiğini gözledik. Türkiye’deki isimler ağırlıklı olarak Arapça, ardından Türkçe ve Farsça kökenlidir. Geçmiş çalışmalarda ele alınmış tematik listelere göre isimleri derledik ve sıklık dağılımlarını inceledik. Buna göre yabancı kökenli isimler (OLGA, KHALED), doğadan esinlenen isimler (YAĞMUR, DENİZ) ve meyve/bitki kökenli isimler (FİLİZ, MENEKŞE) kadınlar arasında daha sık gözlenmekteyken, hayvan isimleri (ARSLAN, YUNUS) ve ünlü ya da tarihi kişiliklerden esinlenen isimler (MUSTAFA KEMAL, OĞUZ KAĞAN) erkekler arasında daha sık gözlenmektedir. Anahtar sözcükler: Kişi adları, ad verme kültürü, ad istatistikleri 1 Giriş Kişi adları bireyi diğer insanlardan ayırt etmeye yarayan sembollerdir (Köse, 2014). Ancak bu işlevin yanı sıra kişi adları aynı zamanda ad koyanların, adı konan çocuk hakkındaki beklentileri, hayata bakışları, toplum içinde kendilerini gördükleri ya da görmek istedikleri sosyo-ekonomik konum, ailelerinin etnik ve dini arkaplanları gibi alanlarda işleyen göstergebilimsel işaretlerdir. Bu yönleriyle kişi adları, bireysel unsurlar olmaktan çıkıp toplumsal ve kültürel mirasın bir parçası haline gelirler (Karahan, 2008; Köse, 2014; Canatan, 2012; Olenyo, 2011). Kişi adları toplum dinamiklerini incelemek isteyen araştırmacılar için de zengin bir bilgi kaynağıdır. Bireyin adının belirlenmesinde rol oynayan etkenler arasında, bireyi adlandıranların içinde bulunduğu sosyo-ekonomik koşullar ve kişilik özelliklerinin yanısıra, bireyin doğduğu yıllarda topluma etki eden isimlendirme alışkanlıklarını ve modaları, kişinin doğduğu yıllarda yaşanan toplumsal dönüşümleri ve yaşamış meşhur insanların isimlerini sayabiliriz (İlhan, 2013; Sakaoğlu, 2001; Canatan, 2012; Köse, 2014; Manu Magda, 2012; Acıpayamlı, 1992). Kısacası kişi adları, bireysel, toplumsal, ekonomik ve kültürel seviyelerde işleyen farklı dinamiklerin ortak etkileşiminin bir sonucudur (Zengin, 2014). Topluluk seviyesindeki isim istatistikleri, yukarıdaki saydığımız etkenlerin hem yıllar içinde nasıl değiştiğini hem de kendi aralarında nasıl etkileştiklerini anlamak için bize yardımcı olabilir. Bu yönüyle kişi adları toplumsal dinamiklerdeki değişimin izini sürmemize yardımcı olabilecek fosil kayıtları gibidir. 2 Motivasyon Kişi adları bilimi (İng. anthroponomastics ya da anthroponymy), dil biliminin insan adlarını inceleyen bir alt dalıdır. Bu alanla dil bilimcilerin yanı sıra toplum bilimi, antropoloji, tarih gibi çeşitli disiplinlerden araştırmacılar da ilgilenir (Manu Magda, 2012). Türkiy

…(Full text truncated)…

This content is AI-processed based on ArXiv data.